Velde Planadvies

Mantelzorgwoning

Een mantelzorgwoning kent een eigen, vergunningvrije route — maar alleen zolang de zorgbehoefte bestaat. Wat de voorwaarden zijn.

14 augustus 20264 min lezenLaatst inhoudelijk gecontroleerd op 13 augustus 2026
Direct antwoord

Een mantelzorgwoning — huisvesting voor of door een mantelzorger, bij de woning van de zorgvrager of zorgverlener — kan vergunningvrij worden gerealiseerd in een bestaand bouwwerk, zoals een bijgebouw, mits aan de voorwaarden voor mantelzorg wordt voldaan: een aantoonbare zorgbehoefte en gebruik dat eindigt zodra die behoefte stopt. Dit is een tijdelijke, aan de zorgsituatie gekoppelde regeling — geen permanente tweede woning. Deze route komt uit de bruidsschat, die gemeenten mogen aanpassen; controleer daarom altijd of uw gemeente deze regel nog in de standaardvorm hanteert.

  • Vergunningvrije route beperkt tot een bestaand bouwwerk; nieuwbouw specifiek voor mantelzorg valt hier niet onder.
  • Aantoonbare zorgbehoefte vereist, bijvoorbeeld via een verklaring van een huisarts of wijkverpleegkundige.
  • Tijdelijk: bij beëindiging van de mantelzorgsituatie moeten de woonvoorzieningen worden verwijderd.
  • Uitzondering op de uitzondering: binnen een veiligheidszone of plaatsgebonden risicocontour is de vergunningvrije route niet beschikbaar.

H1: Mantelzorgwoning

Zorg voor een naaste dichtbij huis organiseren: de mantelzorgwoning is precies om die reden een uitzonderingsregel binnen het bredere kader van functiewijziging en woningsplitsing.

Wat is een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is huisvesting die specifiek is ingericht voor de mantelzorgsituatie: ofwel de zorgbehoevende woont dicht bij de mantelzorger, ofwel andersom, met behoud van een eigen woonruimte binnen of bij het bestaande hoofdgebouw.

Waarom dit een uitzondering is op de gewone regels

Normaal gesproken vraagt het creëren van een zelfstandige woonruimte om een volledige, vaak vergunningplichtige beoordeling als woningsplitsing of functiewijziging. Voor mantelzorg geldt hierop een uitdrukkelijke uitzondering: u mag een bestaand bouwwerk bij de woning — een bijgebouw, uitbouw, of gedeelte van de woning zelf — vergunningvrij aanpassen met woonvoorzieningen zoals een keuken, badkamer en sanitair.

De voorwaarden

  • Aantoonbare zorgbehoefte: de gemeente kan om een medische onderbouwing vragen, bijvoorbeeld een verklaring van een huisarts of wijkverpleegkundige.
  • Bestaand bouwwerk: de vergunningvrije route geldt voor het aanpassen van een bestaand bouwwerk, niet voor het optrekken van een geheel nieuw bouwwerk specifiek voor mantelzorg — dat laatste vraagt een andere beoordeling.
  • Tijdelijkheid: de voorziening is gekoppeld aan de duur van de mantelzorgbehoefte, niet aan een permanente extra woning.

Wat gebeurt er als de mantelzorg stopt?

Zodra de mantelzorgsituatie eindigt — bijvoorbeeld door verhuizing of overlijden — moeten de aangebrachte woonvoorzieningen weer worden verwijderd. Het bouwwerk mag daarna niet als gewone, zelfstandige extra woning blijven functioneren; dat zou alsnog de volledige beoordeling voor woningsplitsing of functiewijziging vereisen.

De uitzondering op de uitzondering

Ligt het betreffende bouwwerk binnen een veiligheidszone of plaatsgebonden risicocontour — bijvoorbeeld nabij een risicovolle installatie — dan is de vergunningvrije route voor mantelzorg niet beschikbaar. In dat geval is alsnog een vergunning nodig.

In de praktijk

Bij een mantelzorgplan bespreken wij vooraf hoe de voorzieningen zo worden uitgewerkt dat ze bij beëindiging van de zorgsituatie eenvoudig weer kunnen worden teruggebracht naar de oorspronkelijke functie van het bouwwerk.

Bespreek uw bouwidee

Overweegt u een mantelzorgwoning voor of door een naaste? Bespreek uw bouwidee met ons.

FAQ

Kan een mantelzorgwoning een blijvende, tweede woning worden? Nee, de vergunningvrije route is gekoppeld aan de mantelzorgbehoefte. Stopt die behoefte, dan moeten de woonvoorzieningen worden verwijderd.

Voorwaarden

aantoonbare mantelzorgbehoefte, gebruik van een bestaand bouwwerk, tijdelijkheid.

Uitzonderingen

ligging binnen een veiligheidszone of plaatsgebonden risicocontour.

Wettelijke referenties

  • Bruidsschat art. 22.36 onder c, art. 22.39

Veelgestelde vragen

Kan een mantelzorgwoning een blijvende, tweede woning worden?
Nee, de vergunningvrije route is gekoppeld aan de mantelzorgbehoefte. Stopt die behoefte, dan moeten de woonvoorzieningen worden verwijderd.

Officiële bronnen

Uw bouwplan

Wilt u weten wat dit betekent voor uw bouwplan?

Vraag vrijblijvend een prijsopgave aan of neem persoonlijk contact met ons op.

Passende dienstverlening
Gerelateerd

Meer artikelen die u wellicht interesseren