Velde Planadvies

Gebruiksregels in het omgevingsplan

Een bouwwerk mag er staan, maar dat betekent niet dat elk gebruik ervan is toegestaan. Uitleg over gebruiksregels naast de bouwregels.

14 augustus 20264 min lezenLaatst inhoudelijk gecontroleerd op 13 augustus 2026
Direct antwoord

Naast bouwregels (mag hier gebouwd worden, en hoe) bevat het omgevingsplan ook gebruiksregels: mag een bouwwerk voor een bepaald doel worden gebruikt? Een legaal gebouwde woning mag daarom niet automatisch voor elk denkbaar doel worden gebruikt — bedrijf aan huis, kamerverhuur of een aparte wooneenheid kunnen aan aparte gebruiksregels zijn gebonden, die per gemeente en soms per locatie verschillen.

  • Bouwregels en gebruiksregels zijn twee aparte categorieën binnen het omgevingsplan.
  • Een bouwwerk mag er legaal staan, en toch is niet elk gebruik ervan toegestaan.
  • Gebruiksregels gelden voor alle woningen op een locatie, ook voormalige bedrijfswoningen.
  • Het burenrecht (Burgerlijk Wetboek) is een apart, privaatrechtelijk gebruiksregime dat naast de publiekrechtelijke gebruiksregels blijft gelden.

H1: Gebruiksregels in het omgevingsplan

Een bouwwerk dat legaal is gebouwd, mag u daarmee nog niet voor elk doel gebruiken. Bouwregels en gebruiksregels zijn twee aparte lagen binnen het omgevingsplan, en beide moeten worden nageleefd.

Twee lagen: bouwen en gebruiken

De bouwregels van het omgevingsplan gaan over de vraag of, en hoe, een bouwwerk gebouwd mag worden: hoogte, oppervlakte, ligging. De gebruiksregels gaan over een andere vraag: waarvoor mag het bouwwerk vervolgens worden gebruikt? Een pand dat volgens de bouwregels prima is gerealiseerd, kan alsnog in strijd zijn met de gebruiksregels als het voor iets anders wordt ingezet dan waarvoor de locatie is bestemd.

Wat staat er zoal in gebruiksregels?

Voor wonen richten de gebruiksregels van de bruidsschat zich vooral op het voorkomen van overlast: het gebruik van een woning mag geen onevenredige hinder voor de omgeving veroorzaken. Daarnaast bevatten de bestaande planologische regels in het tijdelijke deel (voormalige bestemmingsplannen) vaak regels over specifieke vormen van gebruik, zoals een bedrijf aan huis of het houden van hobbydieren. Voor het nieuwe deel van het omgevingsplan bepaalt de gemeente in principe zelf welke gebruiksregels zij opneemt, binnen de kaders van de rijksinstructieregels.

Geldt dit ook voor voormalige bedrijfswoningen?

Ja — de gebruiksregels voor wonen gelden voor alle woningen op een locatie, ook voor een pand dat ooit als bedrijfswoning is gebouwd maar inmiddels een gewone woonfunctie heeft.

Gebruiksregels en het burenrecht

Naast de publiekrechtelijke gebruiksregels uit het omgevingsplan blijft het privaatrechtelijke burenrecht (Burgerlijk Wetboek boek 5) onverkort gelden. Regels over bijvoorbeeld de afstand van beplanting tot de erfgrens, of het gebruik van andermans erf voor onderhoud, staan los van wat het omgevingsplan toestaat — beide regimes gelden naast elkaar.

Een bekende uitzondering: mantelzorg

Een bijbehorend bouwwerk mag op grond van de bruidsschat zonder aparte vergunning worden gebruikt voor huisvesting in verband met mantelzorg, ook als de reguliere gebruiksregels een aparte wooneenheid daar niet zonder meer zouden toestaan. Dit is een voorbeeld van hoe een specifieke uitzondering de algemene gebruiksregel kan doorbreken.

In de praktijk

Bij een plan voor bijvoorbeeld een aparte wooneenheid, een praktijk aan huis of verhuur van een deel van de woning controleren wij niet alleen of het bouwkundig kan, maar ook of het gebruik zelf is toegestaan volgens de gebruiksregels van uw omgevingsplan.

Laat controleren of uw gebruik is toegestaan

Twijfelt u of het gebruik dat u voor ogen heeft is toegestaan op uw locatie? Laat controleren of uw gebruik is toegestaan.

FAQ

Als mijn woning legaal is gebouwd, mag ik er dan alles mee doen? Nee. De gebruiksregels van het omgevingsplan bepalen apart of een bepaald gebruik is toegestaan, los van de vraag of het bouwwerk zelf legaal is.

Voorwaarden

het omgevingsplan moet voldoen aan het beginsel van evenwichtige toedeling van functies aan locaties en aan de rijksinstructieregels.

Uitzonderingen

sommige gebruiksvormen die onder de bruidsschat vergunningvrij zijn (bijvoorbeeld mantelzorg in een bijbehorend bouwwerk) vormen een uitzondering op strengere lokale gebruiksregels.

Veelgestelde vragen

Als mijn woning legaal is gebouwd, mag ik er dan alles mee doen?
Nee. De gebruiksregels van het omgevingsplan bepalen apart of een bepaald gebruik is toegestaan, los van de vraag of het bouwwerk zelf legaal is.

Officiële bronnen

Uw bouwplan

Wilt u weten wat dit betekent voor uw bouwplan?

Vraag vrijblijvend een prijsopgave aan of neem persoonlijk contact met ons op.

Passende dienstverlening
Gerelateerd

Meer artikelen die u wellicht interesseren