Velde Planadvies

Functies in het omgevingsplan

Het omgevingsplan wijst functies toe aan locaties in plaats van simpele bestemmingen. Wat dit betekent en waarom het net iets anders werkt dan het oude bestemmingsplan.

14 augustus 20264 min lezenLaatst inhoudelijk gecontroleerd op 13 augustus 2026
Direct antwoord

Het omgevingsplan werkt met "functies" die aan locaties worden toegedeeld — bijvoorbeeld wonen, bedrijf of detailhandel — vergelijkbaar met de oude bestemming uit een bestemmingsplan, maar breder: het gaat om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), waarbij de gemeente meer aspecten moet afwegen dan alleen het toegestane gebruik. Welke functie op uw locatie geldt en wat daarbinnen mag, staat in het omgevingsplan zelf en verschilt per gemeente en per plek.

  • Functie = wat een locatie mag doen (wonen, bedrijf, detailhandel, etc.), toegewezen door de gemeente.
  • ETFAL (evenwichtige toedeling van functies aan locaties) is het sturende beginsel achter deze toewijzing — breder dan de oude "bestemming".
  • Rijk en provincie stellen instructieregels waaraan de gemeente zich bij het toedelen van functies moet houden.
  • "Functie" in het omgevingsplan is niet hetzelfde als "gebruiksfunctie" in het Bbl — dat laatste gaat over de technische indeling van een gebouw.

H1: Functies in het omgevingsplan

"Welke bestemming heeft mijn perceel?" is een vraag die onder de Omgevingswet eigenlijk niet meer helemaal correct is gesteld — het gaat nu om functies, en dat is met opzet een breder begrip dan de oude bestemming.

Van bestemming naar functie

Onder de vroegere Wet ruimtelijke ordening kende een bestemmingsplan aan elk perceel een bestemming toe: wonen, bedrijf, agrarisch, enzovoort. Het omgevingsplan werkt met hetzelfde soort toedeling, maar dan onder de noemer "functie" en volgens een breder beoordelingskader: de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, afgekort ETFAL. Dit beginsel houdt in dat de gemeente een balans zoekt tussen de verschillende functies die een gebied kan hebben — niet alleen het eindgebruik, maar bijvoorbeeld ook waterberging, netwerkfuncties (kabels en leidingen) of veiligheid.

Wie stelt de kaders?

Rijk en provincie sturen dit proces met instructieregels. De rijksinstructieregels staan in hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en gaan onder meer over geluid, veiligheid, water en de bescherming van nationale belangen zoals elektriciteitsvoorziening en cultureel erfgoed. Provincies kunnen daarnaast eigen instructieregels stellen in hun omgevingsverordening.

Functie is niet hetzelfde als gebruiksfunctie

Een veelvoorkomende verwarring: de "functie" in het omgevingsplan is een ander begrip dan de "gebruiksfunctie" uit het Bbl. Wijst de gemeente aan een locatie de functie "detailhandel" toe, dan mag daar een winkelpand komen — maar binnen dat pand kan het Bbl vervolgens spreken van een winkelfunctie, kantoorfunctie of bijeenkomstfunctie, afhankelijk van hoe de ruimtes daadwerkelijk worden gebruikt. De omgevingsplan-functie gaat dus over wat op een locatie is toegestaan; de Bbl-gebruiksfunctie gaat over de technische indeling van het gebouw zelf.

Wat betekent dit voor uw bouwplan?

Wilt u weten of uw plan past, dan is de eerste vraag welke functie(s) het omgevingsplan aan uw locatie toekent, en of uw bouwplan binnen die functie past. Past het niet — bijvoorbeeld omdat u een kantoor aan huis wilt beginnen op een locatie met uitsluitend de functie wonen — dan is een aanpassing van het omgevingsplan of een afwijking (BOPA) nodig.

In de praktijk

Bij het beoordelen van een bouwplan kijken wij eerst naar de toegekende functie(s) voor uw locatie, voordat we het ontwerp verder uitwerken — dat voorkomt dat een mooi plan achteraf niet past bij wat er ruimtelijk is toegestaan.

Laat toetsen of uw plan bij de functie past

Twijfelt u of uw plan binnen de toegekende functie van uw locatie past? Laat toetsen of uw plan bij de functie past.

FAQ

Is een functie in het omgevingsplan hetzelfde als een gebruiksfunctie in het Bbl? Nee. De functie in het omgevingsplan gaat over wat op een locatie is toegestaan (wonen, bedrijf, etc.); de gebruiksfunctie in het Bbl gaat over de technische indeling van het gebouw zelf.

Voorwaarden

de gemeente moet bij het opstellen van omgevingsplanregels voldoen aan de rijksinstructieregels uit hoofdstuk 5 Bkl en eventuele provinciale instructieregels.

Uitzonderingen

geen — dit is de kernsystematiek van het omgevingsplan.

Wettelijke referenties

  • Ow art. 4.2 lid 1

Veelgestelde vragen

Is een functie in het omgevingsplan hetzelfde als een gebruiksfunctie in het Bbl?
Nee. De functie in het omgevingsplan gaat over wat op een locatie is toegestaan (wonen, bedrijf, etc.); de gebruiksfunctie in het Bbl gaat over de technische indeling van het gebouw zelf.

Officiële bronnen

Uw bouwplan

Wilt u weten wat dit betekent voor uw bouwplan?

Vraag vrijblijvend een prijsopgave aan of neem persoonlijk contact met ons op.

Passende dienstverlening
Gerelateerd

Meer artikelen die u wellicht interesseren