Velde Planadvies

Legalisatie achteraf

Een bouwwerk zonder vergunning kan soms alsnog worden gelegaliseerd. Wanneer dit kan, en waarom dit geen automatisme is.

14 augustus 20264 min lezenLaatst inhoudelijk gecontroleerd op 13 augustus 2026
Direct antwoord

Een bouwwerk dat zonder de vereiste vergunning is gerealiseerd, kan soms alsnog worden gelegaliseerd door achteraf een omgevingsvergunning aan te vragen — maar dit is geen automatisme. De gemeente beoordeelt de aanvraag op dezelfde manier als een gewone, vooraf ingediende aanvraag: voldoet het bouwwerk aan de technische eisen en past het binnen het omgevingsplan? Voldoet het niet, dan is legalisatie niet mogelijk en kan de gemeente alsnog aanpassing of verwijdering eisen.

  • Legalisatie achteraf verloopt via een gewone vergunningaanvraag, met dezelfde inhoudelijke toets als vooraf.
  • Geen enkel recht op legalisatie — het bouwwerk moet daadwerkelijk aan de geldende regels voldoen.
  • Een tijdig ingediende legalisatie-aanvraag kan "concreet zicht op legalisatie" scheppen, wat handhaving kan voorkomen.
  • Wordt de aanvraag geweigerd, dan blijft de overtreding bestaan en is handhaving alsnog mogelijk.

H1: Legalisatie achteraf

Ontdekt u, of wordt geconstateerd, dat een deel van uw bouwwerk zonder de vereiste vergunning is gerealiseerd, dan is de vraag al snel: kan dit alsnog worden rechtgezet?

Hoe werkt legalisatie achteraf?

Legalisatie achteraf is geen apart, lichter instrument — het verloopt via een gewone omgevingsvergunningaanvraag, ingediend voor het al gerealiseerde bouwwerk. De gemeente beoordeelt deze aanvraag op precies dezelfde manier als een vooraf ingediende aanvraag: voldoet het bouwwerk aan de technische eisen van het Bbl, en past het binnen het geldende omgevingsplan?

Geen automatisme

Een veelvoorkomend misverstand is dat een bouwwerk dat er al staat, min of meer automatisch wordt goedgekeurd. Dat is niet zo: de toets is inhoudelijk identiek aan een reguliere aanvraag. Voldoet het bouwwerk niet aan de regels — bijvoorbeeld omdat het te hoog is, te dicht bij de erfgrens staat, of niet aan de technische eisen voldoet — dan wordt de legalisatie-aanvraag op dezelfde gronden geweigerd als een vooraf ingediende aanvraag zou zijn geweigerd.

Waarom snel indienen loont

Een tijdig ingediende, ontvankelijke legalisatie-aanvraag die naar verwachting wordt verleend, kan het "concreet zicht op legalisatie" scheppen dat de gemeente in staat stelt om (tijdelijk) af te zien van handhaving. Hoe langer u wacht met het indienen van een aanvraag nadat de overtreding is geconstateerd, hoe groter het risico dat de gemeente al met handhaving is begonnen voordat legalisatie kans van slagen heeft.

Wat als legalisatie niet lukt?

Wordt de legalisatie-aanvraag geweigerd, dan blijft de overtreding bestaan, en is handhaving — een last onder dwangsom of bestuursdwang — weer volledig aan de orde. In dat geval resteert doorgaans het aanpassen van het bouwwerk aan de geldende regels, of het verwijderen ervan.

Kan een BOPA hierbij helpen?

Past het bouwwerk niet binnen de standaardregels van het omgevingsplan, dan kan een BOPA een route zijn om het bouwwerk alsnog toegestaan te krijgen — met dezelfde afweging (evenwichtige toedeling van functies aan locaties) als bij een vooraf aangevraagde BOPA.

In de praktijk

Ontdekt u dat een deel van uw bouwplan niet correct is vergund, dan onderzoeken wij eerst of het bouwwerk zoals gerealiseerd daadwerkelijk aan de geldende regels kan voldoen, voordat we een legalisatie-aanvraag voorbereiden — dat voorkomt dat u kosten maakt voor een aanvraag die op voorhand kansloos is.

Leg uw plan aan ons voor

Overweegt u een niet-vergund bouwwerk alsnog te laten legaliseren? Leg uw plan aan ons voor.

FAQ

Wordt een bouwwerk dat er al staat automatisch goedgekeurd? Nee. De gemeente toetst een legalisatie-aanvraag op precies dezelfde manier als een vooraf ingediende aanvraag.

Voorwaarden

het bouwwerk moet, zoals het feitelijk is gerealiseerd, voldoen aan de technische eisen en aan het geldende omgevingsplan van uw specifieke locatie.

Uitzonderingen

is het bouwwerk zodanig afwijkend dat het nooit aan de regels kan voldoen, dan biedt legalisatie geen uitkomst en resteert aanpassing of verwijdering.

Wettelijke referenties

  • Ow art. 5.1

Veelgestelde vragen

Wordt een bouwwerk dat er al staat automatisch goedgekeurd?
Nee. De gemeente toetst een legalisatie-aanvraag op precies dezelfde manier als een vooraf ingediende aanvraag.

Officiële bronnen

Uw bouwplan

Wilt u weten wat dit betekent voor uw bouwplan?

Vraag vrijblijvend een prijsopgave aan of neem persoonlijk contact met ons op.

Passende dienstverlening
Gerelateerd

Meer artikelen die u wellicht interesseren